Gdy zbliża się sezon świątecznych wypieków, w wielu domach wraca to samo pytanie, jakiego maku użyć, żeby makowiec nie wyszedł gorzki ani zbyt suchy. Opakowania na półkach wyglądają podobnie, choć różnią się odmianą, sposobem przetworzenia i świeżością, a od tych trzech rzeczy zależy końcowy smak. Gdy ktoś wpisuje w wyszukiwarkę frazę mak sklep, zwykle chce znaleźć miejsce, w którym kupi surowiec dobrej jakości, w sensownej cenie i w odpowiedniej ilości. Poniżej opisano rodzaje maku, cechy, które warto sprawdzić przy zakupie, oraz sposób przygotowania go do ciast i potraw.
Jakie rodzaje maku można spotkać?
Na rynku dostępne są różne odmiany i formy, które wyglądają inaczej i inaczej się zachowują w kuchni. Dla większości domowych wypieków wystarcza jedna lub dwie, ale warto wiedzieć, do czego służy każda z nich. Zestawienie poniżej pokazuje najczęstsze opcje.
| Rodzaj | Wygląd i smak | Typowe zastosowanie |
| Mak niebieski | ciemne, drobne ziarna, wyrazisty smak | makowce, makiełki, kutia, bułeczki |
| Mak biały | jasne ziarna, łagodniejszy smak | sosy, dressingi, dania kuchni azjatyckich |
| Mak mielony | gotowa masa lub pył, krótsza trwałość | szybkie nadzienia do ciast |
| Masa makowa | gotowe, słodzone nadzienie | makowce, rolady, strucle |
Mak do wypieków najczęściej występuje jako niebieski, bo daje klasyczny kolor i intensywny aromat. Mak do gotowania, na przykład do sosów lub sałatek, bywa wybierany w białej wersji, ponieważ nie barwi potrawy tak mocno. Przy gotowych masach warto sprawdzić skład, bo różnią się ilością cukru i dodatków, a przy tej samej cenie bywa różna zawartość samego maku.
Na co zwrócić uwagę przy zakupie?
Mak ma w sobie sporo tłuszczu, więc łatwo jełczeje, a stary lub źle przechowywany potrafi zepsuć nawet najlepszy przepis. Dlatego przy zakupie dobrze jest ocenić surowiec nie tylko po cenie. Przed zapłaceniem warto sprawdzić kilka rzeczy:
- zapach, który powinien być świeży i lekko orzechowy, bez nuty stęchlizny lub zjełczałego tłuszczu;
- sypkość ziaren, które nie powinny się zbijać w grudki ani sprawiać wrażenia wilgotnych;
- czystość, czyli brak widocznych resztek łodyg, kurzu lub drobnych zanieczyszczeń;
- datę przydatności do spożycia oraz szczelność opakowania;
- informację o tym, że mak jest przeznaczony do spożycia, a nie do innych celów.
Jeśli mak ma gorzki lub stęchły zapach już w opakowaniu, nie warto go używać, bo przetworzenie i słodzenie tego nie poprawi. Lepiej od razu wymienić paczkę, niż potem żałować zmarnowanych składników.
Gdzie kupić mak i czy lepiej wybrać sklep internetowy?
Pytanie, mak gdzie kupić, ma kilka odpowiedzi, a wybór zależy głównie od ilości i potrzeb. Do jednego ciasta wystarczy opakowanie ze zwykłego sklepu spożywczego, natomiast przy większych zakupach lub regularnych wypiekach warto rozważyć sklep internetowy z makiem, w którym cena za kilogram bywa niższa. Sprzedaż maku w opakowaniach po 250 g, 500 g lub kilogram pozwala dopasować ilość do planów, a przy zakupach online można dodatkowo porównać oferty kilku sprzedawców.
Przy zamówieniach przez internet dobrze jest sprawdzić termin ważności, warunki przechowywania opisane przez sprzedawcę oraz opinie innych klientów. W okresie przedświątecznym popyt rośnie, więc zamówienie złożone z wyprzedzeniem zwykle oszczędza nerwów związanych z brakami w magazynie i opóźnieniami w dostawie. Przy dłuższych zapasach lepiej kupować kilka mniejszych opakowań niż jedno duże, bo mak po otwarciu szybciej traci świeżość.
Jak przygotować mak do wypieków?
Surowy mak nie nadaje się do bezpośredniego użycia w nadzieniach, bo jest twardy i ma ostry smak. Przed dodaniem do ciasta wymaga obróbki, która zmiękcza ziarna i uwalnia aromat. Przepisy różnią się szczegółami, ale ogólny schemat jest podobny:
- Zalać mak wrzątkiem lub zagotować go w mleku lub wodzie, mieszając od czasu do czasu.
- Odstawić do napęcznienia, zgodnie z czasem podanym w przepisie.
- Odcedzić dokładnie na gęstym sitku lub gazie, żeby usunąć nadmiar płynu.
- Zmielić dwa lub trzy razy w maszynce do mięsa albo w młynku do maku.
- Połączyć z cukrem, miodem, bakaliami i innymi dodatkami zgodnie z przepisem.
Im dokładniej mak jest zmielony, tym delikatniejsza i gładsza staje się masa. Przy bardzo suchym nadzieniu można dodać odrobinę mleka lub masła, a przy zbyt wilgotnym kilka łyżek bułki tartej albo biszkoptu.
Jak wykorzystać mak w kuchni poza makowcem?
Mak do gotowania ma więcej zastosowań, niż mogłoby się wydawać. Posypane nim bułeczki, chleby i drożdżówki zyskują chrupką skórkę i wyrazisty aromat, a kluski z makiem i miodem to klasyczny deser, który wraca w wielu domach. Mak wchodzi też do dressingów z cytryną i do sałatek, w których daje delikatny chrupiący akcent. Do ciast drożdżowych, makiełek i ciastek maślanych pasuje zarówno mielony, jak i całe ziarna, w zależności od oczekiwanej tekstury. Warto próbować różnych połączeń, bo ten niewielki składnik potrafi zmienić charakter potrawy.
Przechowywanie i planowanie zakupów
Mak najlepiej trzymać w szczelnym pojemniku, w chłodnym, ciemnym miejscu, z dala od źródeł ciepła i wilgoci. Przy większych zapasach część można przechować w lodówce lub zamrażarce, co wydłuża jego świeżość. Gotowa masa makowa wymaga chłodzenia i zwykle powinna być zużyta w ciągu kilku dni. Przy planowaniu zakupów lepiej policzyć, ile maku faktycznie zostanie zużyte, i kupić nieco więcej niż potrzeba, ale nie na cały rok. Z czasem łatwo wyczuć, jaki rodzaj i jaka ilość sprawdzają się w domowej kuchni, a sezonowe wypieki przestają zaskakiwać kłopotami z surowcem.